ปวดหลังร้าวลงขา เกิดจากอะไร อาการแบบไหนควรพบแพทย์

อาการ ปวดหลังร้าวลงขา ไม่ได้หมายความว่าเป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเสมอไป แต่หากปวดลามจากหลังหรือสะโพกลงไปตามขา ร่วมกับชา เสียวซ่า หรืออ่อนแรง ควรประเมินว่ามีเส้นประสาทถูกระคายเคืองหรือกดทับหรือไม่ การบอกตำแหน่งและลักษณะอาการให้ชัดช่วยให้แพทย์เลือกการตรวจได้เหมาะสม

ปวดหลังร้าวลงขา ต่างจากปวดหลังทั่วไปอย่างไร

ปวดหลังทั่วไปอาจอยู่เฉพาะบริเวณเอวและสัมพันธ์กับการเคลื่อนไหว ส่วนอาการร้าวที่เกี่ยวกับเส้นประสาทอาจรู้สึกแปลบ แสบร้อน หรือเหมือนไฟช็อตลงขา บางคนมีอาการถึงเท้าหรือนิ้วเท้า และปวดขามากกว่าปวดหลัง

คำว่า “ไซอาติกา” หรือ Sciatica ใช้เรียกอาการที่สัมพันธ์กับการระคายเคืองหรือกดทับเส้นประสาทไซอาติก ไม่ใช่ชื่อโรคที่บอกสาเหตุทั้งหมด จึงไม่ควรวินิจฉัยจากตำแหน่งปวดเพียงอย่างเดียว

สาเหตุที่แพทย์อาจพิจารณา

• - หมอนรองกระดูกเคลื่อนหรือปลิ้น: เนื้อหมอนรองกระดูกอาจไปกระทบรากประสาท

• - ช่องกระดูกสันหลังตีบ: ความเปลี่ยนแปลงของกระดูก ข้อ หรือเนื้อเยื่อรอบเส้นประสาทอาจทำให้พื้นที่แคบลง

• - ปัญหากล้ามเนื้อ ข้อ หรือโครงสร้างอื่น: อาการปวดสะโพกและขาบางชนิดอาจคล้ายอาการจากกระดูกสันหลัง ต้องตรวจแยกก่อนรักษา [1–2]

อาการแบบไหนควรนัดพบแพทย์

• - ควรเข้ารับการตรวจเมื่ออาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลเบื้องต้น ปวดมากขึ้น หรือรบกวนการนอน การเดิน และการทำงาน หากมีอาการชาเกิดซ้ำหรือรู้สึกว่าขาแรงลดลง ควรแจ้งแพทย์โดยไม่รอให้อาการปวดรุนแรง

• - ควรไปโรงพยาบาลทันที หากมีชาบริเวณหว่างขาหรือรอบก้น ปัสสาวะไม่ออก กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้แบบที่เพิ่งเกิดขึ้น หรือขาทั้งสองข้างชาและอ่อนแรงรุนแรงขึ้น อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะกดทับเส้นประสาทที่ต้องประเมินเร่งด่วน ไม่ควรรอคิวนัดตามปกติ [1]

ดูแลเบื้องต้นอย่างไร

• - หากไม่มีสัญญาณอันตราย ให้ปรับกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ เช่น ยกของหนักหรืออยู่ท่าเดิมนาน ๆ และเคลื่อนไหวเบา ๆ เท่าที่ทำได้ ไม่จำเป็นต้องนอนพักตลอดวัน เลือกการออกกำลังกายหรือกายภาพบำบัดให้เหมาะกับอาการ หากท่าใดทำให้ปวดร้าวหรือชามากขึ้นให้หยุดและขอคำแนะนำ

• - การใช้ยาแก้ปวดควรพิจารณาร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะผู้มีโรคประจำตัวหรือรับประทานยาหลายชนิด ไม่ควรเพิ่มยาเองเพียงเพราะอาการยังไม่หาย

ต้องตรวจ MRI ทุกคนหรือไม่

• ไม่จำเป็นต้องตรวจ MRI ตั้งแต่แรกในผู้ป่วยทุกราย แพทย์จะซักประวัติ ตรวจแรงกล้ามเนื้อ ความรู้สึก และอาการทางระบบประสาทก่อน แล้วจึงเลือกการตรวจเพิ่มเติมตามข้อบ่งชี้ ในอาการปวดหลังที่ไม่มีสัญญาณอันตราย การตรวจภาพทันทีอาจยังไม่จำเป็น

ก่อนพบแพทย์ ลองจดว่าปวดข้างไหน ร้าวถึงตำแหน่งใด เริ่มเมื่อไหร่ ท่าไหนกระตุ้น และมีชา หรืออ่อนแรงร่วมด้วยหรือไม่ พร้อมนำผลตรวจเดิมและรายชื่อยาที่ใช้อยู่มาด้วย

คำถามที่พบบ่อย

• ปวดร้าวลงขาแปลว่าต้องผ่าตัดไหม?
  ไม่เสมอไป การรักษาอาจเริ่มจากการปรับกิจกรรม ยา และกายภาพบำบัด ส่วนหัตถการหรือการผ่าตัดขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง และผลการรักษาที่ผ่านมา [2]

• อาการปวดลดลง แต่ขายังชา ควรแจ้งแพทย์ไหม?
  ควรแจ้ง เพราะการประเมินต้องติดตามทั้งความปวด ความรู้สึก และแรงกล้ามเนื้อ ไม่ใช่ดูเฉพาะความปวด

• ปรึกษาอาการปวดหลังร้าวลงขา
  สอบถามการนัดหมาย
  ศูนย์ศัลยกรรมสมองและกระดูกสันหลัง - โรงพยาบาลจุฬารัตน์ 3 อินเตอร์ อาคาร 4 ชั้น 1
  โทร. 02-033-2900 ต่อ 4123, 4127
  LINE @SpineCH3